أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
275
قانون ( فارسى )
دارفلفل از فلفل تر مزاجتر است . گاهى آن را مىچشند بعد از اندك زمانى زبانسوز و زبانخور است . بيخ فلفل به كوشنهء سياه ماند و از آن تندمزهتر است . فلفل سفيد در حرارت و رطوبت از فلفل سياه كمتر است . ليكن بعضى عقيده دارند كه فلفل سياه خشكيده و قوت كشش را از دست داده و اين كشش در فلفل سفيد كه تماما خشك نشده ماندگار است . مزاج : تا چهارم گرم و خشك است . خاصيت : جاذب ، گدازنده ، زداينده است . فلفل و مويز را باهم بخايند بلغم را بركند و بلغم لزج را ريشهكن مىكند . فلفل مسكن درد و آرامبخش عصب است و با مزاج تندرستان سازگار است . آرايش : فلفل با نطرون زدايندهء بهك است و تا با نطرون است لاغركننده است . ورم و جوش : با زفت باشد خنازير را علاج است . مفاصل : در گرم كردن عصب و ماهيچه نظير ندارد . سر : با سركه به نفع دندان است . چشم : فلفل سفيد با داروهاى به چشم كشيدن باشد ديده را جلا دهد . سينه : همراه ليسيدنيها باشد ( لعوقات ) در علاج سرفه و سينهدرد مفيد است . فلفل و عسل را بر كام اندايند ضد خناق است و شش را مىپالايد . اندامان غذا : فلفل را با برگ بوى سبز خورند هضمكننده و اشتهاآور و بادشكن است و درد و پيچش روده را تسكين دهد . فلفل مخلوط با سركه را بخورند يا بر پوست مالند در علاج آماس سپرز مفيد است . فلفل سفيد براى معده از فلفل سياه بهتر است و بيشتر معده را توان بخشد . دارفلفل در سرازير كردن خوراك بسيار مفيد است . اندامان راننده : بول را ريزش دهد . بچه را بيرون آورد . بعد از جماع خورند مانع باردارى است . فلفل كم و زيادش قبض است و در اينباره چون سقمونيا نيست . فلفل آب پشت را به كلى مىخشكاند . اما دارفلفل شهوتانگيز است زيرا رطوبتى زائد دارد . خوردنش با برگ بوى سبز در علاج درد و پيچش روده مفيد است . تبها : با روغن مخلوط شود و تن تبدار را بدان بيندايند تبلرزه را شفا دهد . زهرها : فلفل سفيد در پادزهرها استعمال مىشود . دارفلفل نيز چه با روغن باشد و بر جاى نيش مالند يا بخورند پادزهر حشرات گزنده است . فلفل مويه : گويند بيخ فلفل است . خاصيت : گويند در علاج دردهاى سرد و ترنجيدگى بسيار خوب است . مفاصل : علاج نقرس است . اندامان راننده : گويند علاج قولنج و بادهاى سرد است . فسوريقون ( شنگرف ) : از زاج زرد خشكتر و از آن لطيفتر و كمسوزشتر است و داروى گرى است . فاشرا ( هزارگوشان ) : بعضى گفتهاند فاشرا هزارجشان است كه همان كرمة البيضا ( تاك سفيد ) باشد . مزاج : تا سوم گرم و خشك است . خاصيت : تند و تيز ، زداينده ، خشكاننده ، لطافتبخش ، و با ملايمت گرمى دهد . آرايش : بيخ هزارگوشان با گاودانه و شنبليله پوست بدن را صاف و پاك كند و لكهها و اثرهاى زشت و سياه را كه بقاياى قرحه باشد مىزدايد . اگر هزارگوشان با روغن زيتون بپزد تا به كلى از هم مىپاشد ، لكههاى زشت و خون خشكشدهء زير چشم را مىزدايد . ورم و جوش : بيخش زگيلها و جوشهاى شيرى را ريشهكن كند . ضمادش كه با شراب مخلوط باشد درد كژدمه را تسكين دهد . قرحه : ضماد بيخ هزارگوشان با نمك دواى قرحهء پليد است . هزارگوشان را در مرهمهاى گوشتخوار به كار